Archive for the ‘Geen categorie’ Category

Een grijze Papenslagnacht

dinsdag, juli 2nd, 2019

PAPENSLAG (Van onze verslaggever te velde) – Vanaf eind mei zinkt de zon ’s nachts minder dan 18° onder de horizon, wordt het voor half augustus niet meer echt donker en spreken we van grijze nachten. Dat verhinderde niet dat op de avond van 29 juni drie van de vijf RLG-ers zich verzamelden tussen de zomerse maisvelden van Papenslag, voor een ouderwets gezellige waarneemnacht, in de eerste plaats om de lichtende nachtwolken te fotograferen – die er niet waren.

Behalve de lichtende nachtwolken hadden ook de secties Hengelo en Vroomshoop verstek laten gaan, zodat de deelname van de expeditie beperkt bleef tot Marcel, Marten en uw participerende verslaggever. Het was een avond waarbij het de waarnemers verder aan niets ontbrak: een prachtige zomeravond in het veld, bier en droge worst, koffie en koeken…

Op Papenslag is het op een mooie zomeravond altijd een drukte van belang: behalve wij drieën waren er kieviten en vleermuizen (laatvliegers) die in de schemer rondvlogen en kwartels die verscholen in het gras hun kenmerkende roep lieten horen. En dan de honderden kikkers die in de sloot langs ons wegje, die zo te horen hun eigen star party hadden aangericht met live muziek tot in de kleine uurtjes.

Het was al dagen kraakhelder, maar juist op deze avond kwamen er tot onze schrik kleine wolkjes aandrijven. Tot onze opluchting losten ze weer op voor de duisternis intrad. Terwijl wij onze instrumenten opstelden, kwam vanuit het oosten de aardschaduw op ons af en toverde de inmiddels achter de kim verzonken zon een fraaie stralenboog aan de westelijke hemel.

Marcel had zijn 25 cm dobson bij zich met het oog op de Messier-objecten van de zomersterrenhemel. Marten had een van Paul K. overgenomen vintage JSO 13cm f/6 newton meegenomen, die na jaren op zolder zijn collimatie nog niet had verloren en ons ragscherpe beelden voorschotelde van o.m. Jupiter en Saturnus. De auteur had zijn gloednieuwe IOptron Skytracker Pro bij zich, een vestzakmonterinkje dat toch nog zo’n 5 kg aan apparatuur moest kunnen dragen. Zoveel woog de meegenomen Starlight SXV-H9 CCD camera met Canon EF 135 mm lens bij lange na niet. Deze nacht was een mooie gelegenheid deze montering eens aan de tand te voelen.

De seeing was voortreffelijk. Zowel de dobson van Marcel, de JSO van Marten als de 65mm Swarovski van de auteur, welke laatste voorafgaand aan de camera nog even op de IOptron werd gezet, lieten prachtige planeetbeelden zien. Later schakelden de spiegelkijkers over op het Messiergebeuren, waarbij vooral M27 door de 25mm dob in het oog sprong.

De Canonlens met Starlightcamera werd gericht op de rijke sterrenhopen in de Melkweg. De Ioptron-montering deed wat hij moest doen – foutloos volgen. De enige grens werd gesteld door het grijs van de hemelachtergrond.

M39

Open sterrenhoop M39 (Cygnus). Starlight SXV-H9 CCD camera, Canon EF 135 mm lens, IDAS LPS-P2 filter, IOptron Skytracker Pro
9×90 sec. f/4. 29-06-2019; 22:58-23:37 UT.

Gamma Cygni

Gamma Cygni (Sadr) en omgeving. Starlight SXV-H9 CCD camera, Canon EF 135 mm lens, IDAS LPS-P2 filter, IOptron Skytracker Pro
6×120 sec. f/4. 30-06-2019; 00:04-00:14 UT.

Toen de kleine uurtjes inmiddels op hun laatste benen liepen en in het noordoosten het zwerk begon te kleuren, werd het tijd om de apparatuur in te laden en naar huis te tuffen om nog een laatste restje nachtrust te pakken. We reden huiswaarts met een geruststellende gedachte: een grijze nacht is ook een nacht.

Een ITV om nooit te vergeten

dinsdag, juni 25th, 2019

… of toch maar wel?

GEDERN (van onze buitenlandcorrespondent) – vijf man (m/v) sterk was de Red Light Group in het weekeinde voor hemelvaart 2019 afgereisd naar de Gedernsee om daar aan de traditionele ITV (Internationales Teleskoptreffen Vogelsberg) deel te nemen. Het werd deze keer een treffen dat wat anders verliep dan verwacht.

Toen uw verslaggever ter plaatse aankwam, hadden Paul en Mariëtte, een paar dagen eerder aangekomen, het instrumentarium rond de sleurhut al in vol ornaat opbouwd, compleet met waarneemtent met daarin een volautomatische telescoopset, klaar voor een zinderende waarneemnacht. Zij moesten echter diezelfde avond nog halsoverkop weer vertrekken vanwege familieomstandigheden. Zo bleven ondergetekende en Lisette, die hun tent nog aan het opzetten waren, plotseling verweesd achter tegenover een lege plek op het gras. Marten zou een paar dagen later arriveren. Zo waren er drie over.

De vorige drie edities van de ITV verliepen onder zeer gunstig gesternte: een kraakheldere wolkenloze hemel zowel overdag als ’s nachts, geen spoortje dauw en de meeste nachten een bijna perfecte seeing. Wij wisten ook wel dat dat een keer fout moest gaan. Deze ITV-week startte met een regendag, gevolgd door een aantal droge, zij het zwaar bewolkte dagen. Het was wonderlijk te zien hoe iedere dag weer een dikke wolk zich wist te verschansen precies tussen onze waarneemplek en de zon.

In de enige heldere nacht was er zoveel dauw dat er, ondanks moedige pogingen daartoe, van serieuze astrofotografie niets terecht kwam. De heftige turbulentie liet ook van de laag in het zuiden staande planeten Jupiter en Saturnus weinig heel. Dit alles verklaart dat dit artikel verstoken is gebleven van verluchtiging met fraaie zonne- en deepskyfoto’s.

Daarom zijn bij dit artikel vooral plaatjes te zien van telescopen, in plaats van erdóór. Gelukkig was er verder van alles te beleven: telescoopdealers met hun kijkerpark en de vele inmiddels bekende buren op het terrein waarmee zoals ieder jaar tal van tips en ervaringen konden worden uitgewisseld. Mooie wandelingen in de omgeving, met de talloze vogels die er te zien en te horen waren. Restaurant Seeblick was elke avond open. De gastvrouw was blij ons weer te zien. Zij hebben weer flink aan ons verdiend!

Tussen winter en lente

vrijdag, maart 1st, 2019

PAPENSLAG (van onze verslaggever te velde) – In de op één na laatste februarinacht van 2019 kwam een uitgebreide delegatie van de Red Light Group bijeen op de winterse akker van Papenslag om het edele ambacht van het sterrenkijken te beoefenen.

 

 

Een periode van fraai zomerweer in februari liep op zijn eind en dan voelen wij amateurastronomen gewoonlijk de sterren als het ware in onze rug prikken, zelfs al is de zon nog niet eens onder. Een rondje WhatsApp was voldoende om een bescheiden volksverhuizing in gang te zetten, en op de vroege avond kwamen uit alle windstreken zwaar beladen automobielen over het landwegje aantuffen.

Paul I (voorzien van Orion Optics 300mm F/5,3 Dobson en kokosmakronen) en Paul II waren present, en uiteraard uw scribent. Marten kwam wat later aanrijden toen de eerste Paul juist weer was vertrokken, zodat het totaal aantal deelnemers op locatie op een aanvaardbaar peil bleef.

Het was een wat nevelige nacht, die met zijn 5°C ronduit kil aanvoelde na die zomerse dag, maar vochtig was het niet, zodat de lensverwarming in de koffer kon blijven. De sterrenhemel was in de overgang tussen winter en lente: Orion en de Grote hond prijkten nog in het zuiden, terwijl de Leeuw al hoog in het oosten was opgeklommen. Zeker aan het begin van de avond deden aan de horizon rondom vele storende lichtkoepels de nachthemel verbleken. Ook hier rukt de lichtvervuiling op: sportvelden, bedrijventerreinen, en niet in de laatste plaats boerenerven baden in het overbodige licht. Mij zal het wel nooit duidelijk worden waarom koeien in een open stal 24 uur per etmaal assimilatieverlichting nodig hebben. Of groeit er wat anders in die stallen?

Enfin, terug naar het métier: de overblijvende Paul had zich met het oog op zijn La Palma-plannen uitgerust met een nieuwe ultralichte SkyWatcher AZ-GTi montering, die in EQ-modus kon draaien op een polar wedge. Bij het uitlijnen op de pool zocht de montering de poolster eerst laag in het zuidoosten, maar na een heilzame reset werkte het ding uitstekend en kon door de 71mm APO met Canon camera het sterrenbeeld Orion worden aangeschoten (zie foto hieronder).

De auteur (voorzien van TeleVue 76 met Starlight SXV-H9 CCD camera op Super Polaris) zocht het obscure sterrenhoopje M46 op, bekend van de planetaire nevel NGC 2438 die daarin schuilgaat. De vintage SP-montering heeft geen GoTo en in het sterrenarme gebied links van Sirius kon van “starhoppen” ook al geen sprake zijn. Dan verricht een Morpheus 14mm groothoek-oculair wonderen en was M46 toch snel gevonden. Daarna restte de klus van camera op telescoop zetten, laptop aansluiten, Nebulosity opstarten het plaatjes schieten (zie foto hieronder). Terwijl de camera fotonen verzamelde was het eindelijk tijd voor koffie met koeken.

Het tweede doel, het Zevengesternte, stond inmiddels al zo laag aan de hemel dat dat weinig toonbaar materiaal meer opleverde.

Paul was de volgende die vertrok en rond 12:30 was het ook voor Marten en de schrijver dezes tijd om de auto in te ruimen en huiswaarts te keren. Een laatste meting met de SQM leverde in het zenit toch nog m 21,02 op. Dat is behoorlijk helder, hoewel de hemel er voor Marten en ondergetekende bepaald niet zo uitzag. Maar dat kan aan het late uur hebben gelegen.

Sterrenbeeld Orion. (foto Paul Colenbrander)
De open sterrenhoop M46 in Puppis (Achtersteven), met de planetaire nevel NGC 2438 (m 11.7).
19-02-2019; 22:50-23:11 UT. 13x120sec., unguided. Optiek: TeleVue 76mm f/6.3 TV-76 + 0.8x telecompressor/field flattener: f/5, Idas LPS P2 filter. Camera: Starlight SXV H9 CCD. Montering Vixen Super Polaris.
Ik heb deze monochrome opname gecombineerd met kleurinformatie uit een oude kleurenfoto uit 2008, door dezelfde TeleVue 76mm. (foto auteur)

Het was weer Hattingen-tijd

dinsdag, november 27th, 2018

HATTINGEN (Van onze buitenland-correspondent) – Met vier man sterk was de Red Light Group volgens aloud gebruik aanwezig op de HATT, ofwel de Astronomische Gebraucht und Neuwarenmarkt in Hattingen aan de Ruhr. Leuke spullen, prima lunch, maar veel  astronieuws viel er niet te melden.

(Foto’s: © Paul C. en Pieter)

Als de herfst op zijn laatste benen loopt, de zwartepietenheibel de kop opsteekt en een kille motregen miezert uit een laaghangend loodgrijs wolkendek, is het weer Hattingen-tijd. Deze beurs wordt tegenwoordig gehouden in een imposante hal in de Heinrichshütte, een complex van 20e-eeuws industrieel erfgoed.

Altijd weer leuk, zo’n kleine beurs waar onze Oosterburen het patent op hebben. Juist omdat ook hier alles in het teken stond van Black Friday was het voor de gast met de kleine beurs oppassen geblazen. Geheel volgens de Black-Fridaytraditie gold bij de meeste aanbieders een verhoogde adviesprijs in plaats van een verlaagde Messepreis, waardoor de naïeve koper die een voordeeltje dacht te hebben, eigenlijk gewoon de P.C. Hoofdprijs heeft neergeteld. Ze moeten iets doen om hun astrokraam te slijten…

Vroeger brandden ons de euro’s nog wel eens in de zakken op zo’n beurs en was het watertanden bij alle nieuwe telescopen en accessoires en schnäppchen. Dan keerden we nog wel eens platzak en rijk beladen met aankopen huiswaarts. Zo niet vandaag. Onze voorzitter, die tegenwoordig vooral de kas van de plaatselijke autodealers spekt, viel het op dat de innovatie op de Astronomische markt de laatste tijd wat achterblijft. Schnäppchenjäger kwamen daarom het best tot hun recht bij het buffet, waar Kaffee und Kuchen en Brötchen mit Frikadellen voor zeer schappelijke prijzen van eigenaar verwisselden.

Rond het middaguur vertrokken we met volle maag en dito beurs weer huiswaarts, zonder noemenswaardige aankopen maar met goede voornemens betreffende Papenslag en de aanstormende komeet Wirtanen.