Archive for the ‘Geen categorie’ Category

Tussen winter en lente

vrijdag, maart 1st, 2019

PAPENSLAG (van onze verslaggever te velde) – In de op één na laatste februarinacht van 2019 kwam een uitgebreide delegatie van de Red Light Group bijeen op de winterse akker van Papenslag om het edele ambacht van het sterrenkijken te beoefenen.

 

 

Een periode van fraai zomerweer in februari liep op zijn eind en dan voelen wij amateurastronomen gewoonlijk de sterren als het ware in onze rug prikken, zelfs al is de zon nog niet eens onder. Een rondje WhatsApp was voldoende om een bescheiden volksverhuizing in gang te zetten, en op de vroege avond kwamen uit alle windstreken zwaar beladen automobielen over het landwegje aantuffen.

Paul I (voorzien van Orion Optics 300mm F/5,3 Dobson en kokosmakronen) en Paul II waren present, en uiteraard uw scribent. Marten kwam wat later aanrijden toen de eerste Paul juist weer was vertrokken, zodat het totaal aantal deelnemers op locatie op een aanvaardbaar peil bleef.

Het was een wat nevelige nacht, die met zijn 5°C ronduit kil aanvoelde na die zomerse dag, maar vochtig was het niet, zodat de lensverwarming in de koffer kon blijven. De sterrenhemel was in de overgang tussen winter en lente: Orion en de Grote hond prijkten nog in het zuiden, terwijl de Leeuw al hoog in het oosten was opgeklommen. Zeker aan het begin van de avond deden aan de horizon rondom vele storende lichtkoepels de nachthemel verbleken. Ook hier rukt de lichtvervuiling op: sportvelden, bedrijventerreinen, en niet in de laatste plaats boerenerven baden in het overbodige licht. Mij zal het wel nooit duidelijk worden waarom koeien in een open stal 24 uur per etmaal assimilatieverlichting nodig hebben. Of groeit er wat anders in die stallen?

Enfin, terug naar het métier: de overblijvende Paul had zich met het oog op zijn La Palma-plannen uitgerust met een nieuwe ultralichte SkyWatcher AZ-GTi montering, die in EQ-modus kon draaien op een polar wedge. Bij het uitlijnen op de pool zocht de montering de poolster eerst laag in het zuidoosten, maar na een heilzame reset werkte het ding uitstekend en kon door de 71mm APO met Canon camera het sterrenbeeld Orion worden aangeschoten.

De auteur (voorzien van TeleVue 76 met Starlight SXV-H9 CCD camera op Super Polaris) zocht het obscure sterrenhoopje M46 op, bekend van de planetaire nevel NGC 2438 die daarin schuilgaat. De vintage SP-montering heeft geen GoTo en in het sterrenarme gebied links van Sirius kon van “starhoppen” ook al geen sprake zijn. Dan verricht een Morpheus 14mm groothoek-oculair wonderen en was M46 toch snel gevonden. Daarna restte de klus van camera op telescoop zetten, laptop aansluiten, Nebulosity opstarten het plaatjes schieten. Terwijl de camera fotonen verzamelde was het eindelijk tijd voor koffie met koeken.

Het tweede doel, het Zevengesternte, stond inmiddels al zo laag aan de hemel dat dat weinig toonbaar materiaal meer opleverde.

Paul was de volgende die vertrok en rond 12:30 was het ook voor Marten en de schrijver dezes tijd om de auto in te ruimen en huiswaarts te keren. Een laatste meting met de SQM leverde in het zenit toch nog m 21,02 op. Dat is behoorlijk helder, hoewel de hemel er voor Marten en ondergetekende bepaald niet zo uitzag. Maar dat kan aan het late uur hebben gelegen.

De open sterrenhoop M46 in Puppis (Achtersteven), met de planetaire nevel NGC 2438 (m 11.7).
19-02-2019; 22:50-23:11 UT. 13x120sec., unguided. Optiek: TeleVue 76mm f/6.3 TV-76 + 0.8x telecompressor/field flattener: f/5, Idas LPS P2 filter. Camera: Starlight SXV H9 CCD. Montering Vixen Super Polaris.
Ik heb deze monochrome opname gecombineerd met kleurinformatie uit een oude kleurenfoto uit 2008, door dezelfde TeleVue 76mm.

Het was weer Hattingen-tijd

dinsdag, november 27th, 2018

HATTINGEN (Van onze buitenland-correspondent) – Met vier man sterk was de Red Light Group volgens aloud gebruik aanwezig op de HATT, ofwel de Astronomische Gebraucht und Neuwarenmarkt in Hattingen aan de Ruhr. Leuke spullen, prima lunch, maar veel  astronieuws viel er niet te melden.

(Foto’s: © Paul C. en Pieter)

Als de herfst op zijn laatste benen loopt, de zwartepietenheibel de kop opsteekt en een kille motregen miezert uit een laaghangend loodgrijs wolkendek, is het weer Hattingen-tijd. Deze beurs wordt tegenwoordig gehouden in een imposante hal in de Heinrichshütte, een complex van 20e-eeuws industrieel erfgoed.

Altijd weer leuk, zo’n kleine beurs waar onze Oosterburen het patent op hebben. Juist omdat ook hier alles in het teken stond van Black Friday was het voor de gast met de kleine beurs oppassen geblazen. Geheel volgens de Black-Fridaytraditie gold bij de meeste aanbieders een verhoogde adviesprijs in plaats van een verlaagde Messepreis, waardoor de naïeve koper die een voordeeltje dacht te hebben, eigenlijk gewoon de P.C. Hoofdprijs heeft neergeteld. Ze moeten iets doen om hun astrokraam te slijten…

Vroeger brandden ons de euro’s nog wel eens in de zakken op zo’n beurs en was het watertanden bij alle nieuwe telescopen en accessoires en schnäppchen. Dan keerden we nog wel eens platzak en rijk beladen met aankopen huiswaarts. Zo niet vandaag. Onze voorzitter, die tegenwoordig vooral de kas van de plaatselijke autodealers spekt, viel het op dat de innovatie op de Astronomische markt de laatste tijd wat achterblijft. Schnäppchenjäger kwamen daarom het best tot hun recht bij het buffet, waar Kaffee und Kuchen en Brötchen mit Frikadellen voor zeer schappelijke prijzen van eigenaar verwisselden.

Rond het middaguur vertrokken we met volle maag en dito beurs weer huiswaarts, zonder noemenswaardige aankopen maar met goede voornemens betreffende Papenslag en de aanstormende komeet Wirtanen.

Planetenjacht in het diepe zuiden

zaterdag, augustus 4th, 2018

PAPENSLAG (van onze verslaggever) – Op de zoveelste tropische zomernacht van 3 op 4 augustus waren twee – nee, drie van de vijf RLG-ers in de uitgedroogde outback tussen Markelo en Lochem neergestreken. Doel was het waarnemen en zo mogelijk vastleggen van laag boven de horizon staande planeten.

Het jachtseizoen was geopend. Niet op reeën, hazen, kikkers en kwartels – hoewel die deze avond ook werden waargenomen – maar op planeten! Het ging nu eens niet om Jupiter en Venus; die hadden we al langer op de korrel, hoewel die ook bepaald niet hoog aan de hemel stonden. Dit keer was de beurt aan de laagvliegers Saturnus en Mars. Deze twee bewogen zich in deze augustusnachten in scheervlucht langs de zuiderkim. Saturnus kwam niet hoger dan 15° en Mars dook daar met 11° nog eens ruimschoots onderdoor. Het was onze tweede waarneempoging: vorige week  was de seeing zo erbarmelijk dat de telescopen jankend terug de kofferbak in gingen.

Terwijl de zon in vijftig tinten rood achter de maisvelden verzonk, waren Marten en Pieter al ter plaatse. Terwijl de instrumenten werden uitgeladen en opgezet, kwam onverwacht Paul nog even langs, nadat deze er op een bedrijfsfeestje tussenuit was geknepen. Met koffie en koeken werd het vallen der duisternis afgewacht.

Het was een rustige, heldere zomernacht. De stilte werd slechts verstoord door een pruttelende dieselmotor in de verte die de bewatering aandreef van het kwijnende maïsgewas. En nachtelijk briesje voorkwam dat de optiek besloeg. De temperatuur zakte in alle bescheidenheid tot een graad of twintig en de Melkweg was goed zichtbaar: de SQM gaf 20.90 aan. Marten zocht en passant met zijn C8 nog enkele neveltjes in de Boogschutter op. Even na middernacht was het uit met het Messiergebeuren toen in het oosten de oude maan opkwam.

De seeing, hoewel beter dan vorige week, was nog steeds niet om te juichen, getuige de lachspiegelbeelden die Saturnus en met name Mars ons op het beeldscherm voorschotelden. Ook het ontwaren van de zuidelijke poolkap op het dansende rode bolletje in het oculair was een ware uitdaging! Toen na de eerste opnamen bleek dat de seeing allengs slechter werd besloten in te pakken om op jacht te gaan naar nog een paar uurtjes resterende nachtrust.

(Alle foto’s © Pieter Welters)

Mosterd na de maansverduistering

maandag, juli 30th, 2018

’s-PAPENSLAGE – (van onze verslaggever) Vier van de vijf leden van de Red Light Group begaven zich zich daags na de totale maansverduistering op een tropische juliavond in dito outfit tussen de verdorde velden van Papenslag voor een waarneemactie. De eerste sinds bijna een jaar, dus het werd onderhand tijd!

Foto’s © Paul Colenbrander en Pieter Welters

The day after

Een ouderwetse waarneemnacht dus, maar waarom juist nu? De Maansverduistering was immers gisteren! Het was geen vergissing: diverse leden hadden gisteren noodgedwongen elders de maansverduistering waargenomen. Daarom toch maar deze “mosterd-na-de-maaltijd”-actie. Immers, naast een nog steeds volle maan was de hemel bezaaid met planeten. Van west naar oost in volgorde van doorgang: Venus, Jupiter, Saturnus en Mars. Jammer genoeg verrees geen van hen hoger dan 15° boven de zuiderkim. De vrije blik rondom op deze locatie vergunde ons echter de kans ze allemaal  voor het oculair te krijgen.

In de aangrenzende akker was ondertussen een luidruchtig tuffende sproei-installatie op gang gekomen om de door de aanhoudende droogte verschrompelde maisoogst te bewateren. Om een nat pak te vermijden kozen wij een plek zo ver mogelijk van het waterorgel verwijderd om daar onze automobielen te parkeren en telescopen droog op te stellen.

Over mosterd gesproken: dat zat er deze avond niet in, evenmin als de frankfurters die daar doorgaans onder worden gehouden. Maar gelukkig zorgde Paul (niet die ene, maar die andere) ervoor dat onze koffiepauze nog wat werd ingekleurd met meegebrachte roze koeken.

Laatstgenoemde had ook nog een klein model droon bij zich om al rondvliegende de wachttijd tot de invallende duisternis wat te bekorten. Toen was het tijd voor opbouw van het telescopenpark. Na de nodige uitruil van al dan niet vergeten contragewichten kon het waarnemen beginnen.

En daarmee waren de waarnemingen ook zo goed als weer ten einde, want de seeing bleek ook mosterd.  Sinds de legendarische mistralnacht van 30 mei 1994 aan de voet van de Mont Ventoux had uw verslaggever niet meer zo’n huiveringwekkende turbulentie aanschouwd:  Jupiter was een vage wollige bol met vier dansende vlekjes ernaast, Saturnus oogde als een wazig ovaaltje met twee zwarte stippen erin en Mars was een bruinige klodder met als enig waarneembaar detail de atmosferische dispersie (blauwgerand boven, rood onder). Over Venus hebben we het maar beter niet.

Het moet gezegd: de volle maan kwam sfeervol op en eerdergenoemde Paul deed met zijn twaalfduims dobson nog een dappere poging om aan het maanverlichte zwerk enkele deep-skyobjecten op te sporen, hetgeen bij M57 en M13 wonderwel lukte. Daarna kon het zorgvuldig opgestelde kijkerpark (Pauls Orion Optics 300 mm dobson, Martens Takahashi FS-102, andere Pauls 100mm Esprit ED en Pieters Mewlon 210) weer worden ontmanteld en aan de kofferbak toevertrouwd.

Ten overvloede: de bovenstaande Saturnusfoto dient enkel ter illustratie van de hemelkwaliteit en mag geenszins worden opgevat als serieuze poging tot hoge-resolutie astrofotografie.